امام عليه السّلام فرمود : پدرم از پدرش ، از جدّش على عليه السّلام نقل كرد كه مردى از دردى كه ( در درون خود ) مىيافت به پيامبر شكوه كرد . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به او فرمود : شربتى از عسل درست كن . . . پس مردى از اهل مدينه كه آنجا حاضر بود ، به سخن امام عليه السّلام معترض شد و گفت : اى ابا عبد اللّه ، اين مطلب به ما رسيده ، به آن عمل كرديم ، سودمند نيفتاد . امام عليه السّلام ناراحت شد و گفت : « خدا با اين روش ، كسانى را نفع مىبخشد كه به او ايمان آورند و پيامبرش را تصديق كنند ، منافقان و آنان كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را تصديق نكنند ، از آن سود نمىبرند . « 1 » اين روايت گرچه از نظر سند ضعيف است ؛ ولى مضمون آن را احاديث ديگر تقويت مىكند ؛ مانند رواياتى كه دربارهء عسل درمانى است و نيز اخبارى كه مردمان را از درمان با شراب بازمىدارد ؛ و امام عليه السّلام بيان مىكند كه اثر درمانى شراب به دليل اعتقادى است كه مردم به نافع و مؤثّر بودن آن دارند و اگر اين باور غلط از ذهن آن‌ها پاك شود ، اثر درمانى آن از بين مىرود . در هر حال ، اينكه هر چيز - در درمان - در اعتقاد خلاصه مىشود ، بعيد به نظر نمىرسد ؛ ولى اين سخن با مشاهدهء تأثير دارو در شخص بيهوش يا خواب ، ناسازگار است ؛ زيرا در اين حالت اعتقاد ( به تأثير دارو ) معنا ندارد . با وجود اين ، در همين موارد نيز جاى سخن است ( و چه بسا بتوان باز هم از نوعى تأثير اعتقاد سخن گفت ) ليكن در اينجا جاى بحث آن نيست و هدف از طرح آن اين بود كه بتوانيم در بحث بعدى ، اصلى را تأسيس كنيم كه سودمند در دارو و درمان باشد . شيخ مفيد در شرح حديث پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه مىفرمايد : « هركه را حمد شفا نبخشد ، شفايى براى او نيست » ، مىگويد : « طب صحيح است و علم به آن ثابت است و راه آن وحى مىباشد و عالمان آن را از انبيا گرفته‌اند ؛ زيرا راهى براى علم به حقيقت درد نيست مگر با شنيدن ( از پيامبران ) و راهى براى شناخت دوا و دارو نيست مگر با توفيق خدا ؛

--> ( 1 ) . همان ، ص 72 - 73 .